Egun on.

Zer moduz doa astea? Aldapan gora, beharbada? Maiatza izango da.

Goazen mamira.

Zer eskatzen du herriak?

1980ko hamarkada hasieraz franko hitz egin dugu azken orduotan; Carlos Garaikoetxea lehendakariaren heriotzak erreakzio asko-asko eragin ditu. 

Egin ditzagun lau urte atzera. 1976ra. Duela 50 urtera. 

Duela 50 urte, artean ikurrina legeztatu gabe zela, Veneziako Biurtekoan egon zen euskal artisten ordezkaritza bat, eta nazioarteko erakusleiho hori baliatu zuten ikurrina bistaratzeko, amnistia aldarrikatzeko, eta jakina, baita haien lanak nazioartean erakusteko ere.

1976ko urria zen. Bi aste lehenago amaitu zen Veneziako Biurtekoa, arte garaikidearen erakusleiho zabala. Euskal artistek ez zuten aukerarik izan nazio gisa bertan izateko; aukera bakarra zuten Espainiaren aterkipean joatea, Franco hil ostean lehen askatasun printzak ezagutzen ari ziren artista espainiarrekin. Baina ez zuten nahi izan. Eta protesta egin zuten Biurtekoaren lehen egunetan. Presio horri esker lortu zuten euskal artistek lekua hartzea, Biurtekoaren ostean, bi aste geroago jaialdia egin zen guneetan. Eta ondo baliatu zuten aukera, inoiz baino gehiago beharbada, artearen bidez politika egiteko.

Ikurrina izan zen aldarrikatu zuten gauzarik inportanteenetakoa; hilabete gutxi geroago legeztatuko zuen Espainiako Estatuak. Amnistiaren aldarria ere izan zen gakoetako bat; hori ere urtebete barru onartuko zuten Madrilen. Amnistiaren aldarria aldez alde zabaldu zuten Venezian, horixe zen ondoko irudiko pankartaren leloa: Amnistia totale per il popolo basco (Amnistia osoa euskal herritarrentzat).

Venezian erakutsi zituzten arte diziplinen artean, batik bat zinemak izan zuen garrantzi berezia. Horren adibide, Nestor Basterretxearen eta Fernando Larruquerten Ama Lur filmak zabaldu zituela jardunaldiak. Oro har lan esperimentalak nabarmendu ziren; esaterako, musikaren eta poesiaren arloan, Artze anaiek eta Mikel Laboak egindako Ikimilikiliklik ikusgarria.

Duela 50 urteko ekintza hari atzera begirako jardunaldi bat egingo dute gaur, bihar eta etzi Venezian, Jaurlaritzak, Etxepare Institutuak eta Gasteizko Artium museoak elkarlanean, eta hango unibertsitate batekin lankidetzan. Hein handi batean orduko egitaraua berreskuratuko dute; ez, ordea, aldarrikapenak hain era gordinean; baina 1976ra itzultzeko ariketa egingo dute hainbat orduz. 

Artikulu hau baliatu dugu guk atzera begira jartzeko.

· · · · · · ·

Jaurlaritzak eta euskal artistek haien jardunaldia egin eta gero, bi egunera, ofizialki ostiralean hasiko da Veneziako Biurtekoa, arte garaikidearen nazioarteko jaialdirik esanguratsuenetakoa, eta zaharrena.

Bada, ez da polemikarik faltako. Izan ere, Biurtekoaren antolakuntzak Errusia ere gonbidatuko du beste herrialdeekin batera, eta Italiako Gobernuak protesta egin du. Presio egiten ari zaio antolakuntzari errusiarrak gonbidatu ez ditzaten, baina zuzendaritzak ez du amore eman, eta ez du emango. Nahiz eta atzo Europako Batasunaren “ohartarazpen” mezua jaso; oharrak dio, La Repubblica egunkarian irakurri dudanez, errusiar gobernuari “zerbitzua” ematea legez kontrakoa dela, eta zigorrak ekar ditzakeela. Hala, eskuak garbitu ditu Italiako Gobernuak: “Biurtekoa eragile erabat independentea da”. Antolakuntzaren barne mailan, ordea, kontua ez da leuna izaten ari: goi kargu batek dimisioa eman du.   

Polizia ikastetxean? (II)

Aurreko asteko buletin batera ekarri nuen gaia: Kataluniako ikastetxe batzuetan Mossoak sartuko dituzte, “elkarbizitza” hobetzeko (kasualitatez, auzorik txiroenetako eskolak hautatu dituzte). Eztabaida potoloa sortu da Katalunian. Eta oihartzunak hona heldu dira. Zeren, hein batean, erasoak eta gatazkak ugaritu egin dira. Berriki ELA sindikatuak argitaratu duenez, azken bost hilabeteetan 173 eraso salatu dituzte irakasleek Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan; eta ikasleen arteko jazarpenari begiratuta, ikasturte batetik bestera bikoiztu egin dira bullying kasuak. 

Galderak ere sortzen dira: datu horiek zenbateraino dira gatazkak errealki hazi direnaren seinale? Edo gehiago da kontzientzia gero eta handiagoa dagoenaren isla? Eta… Poliziak zer parte hartze (edo pisu) izan dezake “konponbidean”?

Hego Euskal Herrian ez da ari (momentuz) eztabaida Poliziarekin lotzen, edo ez dira ari eragileetatik hori aldarrikatzen, baizik eta gizarte langile, erizain eta psikologoen presentzia handitzea eskatzen da. Auzi gatazkatsuari heldu dio Mikel Garcia lankideak, asuntuari erradiografia eginda.

Ondo datoz Kataluniako ikastetxe horietako irakasle baten hitzak: “Ikasleak depresioak eta antsietateak jota daude; ez dugu poliziarik behar, gizarte langile eta psikologoak baizik”.

·····>   Ez galdu hauek

• Etxepareko ikasleak. Planto egingo diete Parisen aginduei: matematikako baxoa euskaraz erantzungo dutela hitzeman dute Etxepare Lizeoko ikasleek. Era kolektiboan hartu duten erabakia izan da. Aurreko urteetan ere ikasle hainbatek egin dute baxoa euskaraz erantzuteko hautua, eta haiei aipamena eginda, borrokan segitzeko konpromisoa hartu dute: “Desobedientziara goaz”. Gaur, gainera, hainbat irakaslek babesa adieraziko diete.
   
• Gasteizko Korda. 7.000 euroko isunak jaso dituzte Gasteizko alde zaharreko Korda espazioa husteko agindua eman eta Ertzaintzaren desalojoari erresistentzia egiteagatik. Mozal Legean oinarritu dira. Iazko ekainean izan ziren gertakariak. 
   
• Iruñeko jota. Sanferminen iazko prozesioan, alkatea eta buruzagiak pasatzear zirenean balkoi batetik jota bat abestu zuten Etxebizitza Sindikatu Sozialistako kideek, etxegabetzeen aurka eta etxebizitza eskubidearen alde. Orain, 1.800 euroko isuna jaso dute. Salatu dute aurrekari “larria” ezartzen duela isun horrek, protestarako eskubidea eta kultur adierazpena zigortzen duelako.
   
• Eusfera. Bihar hasita eta maiatzaren 17ra bitartean, Taupa Euskaltzaleen Mugimenduak antolatuta, haurren ingurugiroa euskalduntzeko ariketa soziala egingo da Euskal Herri osoan. 12 urtez azpikoei (eta jakina, haien gurasoei) dago zuzenduta. 

Honaino gaurkoa.

Asteazken ona izan. 

Besarkada bat.